Bredere vorm van rijkdom

Afgelopen februari trokken Sanderijn (tuinder) en Herman (directeur) naar de internationale landbouwconferentie in Dornach, Zwitserland. Deze jaarlijkse bijeenkomst rond biodynamische landbouw brengt mensen van over de hele wereld samen: boeren, onderzoekers, artsen, docenten en ondernemers.
Het doel? Landbouw ontwikkelen als een levend systeem waarin mens, natuur en gemeenschap met elkaar verbonden zijn.

Met het thema “You never farm alone” stond het sociale aspect van landbouw dit jaar centraal: hoe mensen samenwerken, hoe landbouw verbonden is met de samenleving en hoe verschillende disciplines elkaar kunnen versterken. Sanderijn neemt ons mee in haar ervaringen.

Hoe was het?
“Zoveel mooie mensen en boeiende ideeën, rijke voeding voor een nieuw tuinseizoen hier! Inspirerend was een Duitse arts die onderzoek doet naar de positieve impact van natuur en landbouw op kinderen die moeite hebben met concentratie en oriëntatie door een overvloed aan digitale prikkels. Een Engelse leraar vertelde hoe leerlingen opmerkelijk beter presteren wanneer zij regelmatig op een boerderij meewerken. En een boerin uit Montana deelde haar verhaal over hoe zij een dor en bijna woestijnachtig landschap wist om te vormen tot een levendige biodynamische biotoop.”

Was er een lezing of workshop die je bijzonder inspireerde?
“Een idee dat me echt is bijgebleven, kwam uit een lezing over samenwerking. Daar werd niet de cirkel, maar de ellips gebruikt als metafoor voor samenwerking. Een cirkel heeft één middelpunt, maar een ellips heeft twee brandpunten.
In een organisatie of gemeenschap bestaan vaak twee belangrijke krachten naast elkaar. Denk bijvoorbeeld aan visie en praktische uitvoering of aan sociale samenhang en financiële gezondheid. Die twee kanten staan niet tegenover elkaar. Ze houden samen het geheel in vorm, zoals de twee brandpunten de ellips bepalen. De ene persoon zal misschien meer gericht zijn op verbinding tussen mensen, terwijl een ander sterker kijkt naar structuur of financiën. De kunst is dat aanvullend en versterkend op elkaar te laten werken. Net zoals je het meest stabiel staat wanneer je op twee benen staat. Soms steun je wat meer op het ene been, soms op het andere, maar uiteindelijk heb je ze allebei nodig.”

Hoe neem je dat mee in eigen werk nu?
“Dat beeld van de ellips helpt me om te kijken wie er echt tegenover me staat en welke kwaliteiten iemand meebrengt. Hoe kunnen we elkaar versterken, zowel in het dagelijkse werk als op langere termijn?
Iedereen heeft zijn eigen talenten. Ik vertel honderduit over al mijn ervaringen en jij maakt daar weer een mooi artikel van. Zo ontstaat er door ons beiden weer iets nieuws: een verhaal dat wellicht weer een ander inspireert. Kwaliteiten vullen elkaar aan.”

Welke ideeën of thema’s vielen je verder op?
“Een belangrijk thema was autonomie, of de vrije wil, van mensen. Het vermogen om jezelf te ontwikkelen en richting te geven aan je leven. Ik realiseerde me hoe bevoorrecht het is dat ik heb kunnen opgroeien in een land zonder oorlog en met relatief veel rechten om jezelf te kunnen ontwikkelen. Voor veel mensen in de wereld is dat helemaal niet vanzelfsprekend.

Tegelijkertijd kwam ook de economische kant van biodynamische landbouw aan bod. In Nederland is het bijvoorbeeld niet altijd een eenvoudig businessmodel. Grondprijzen zijn hoog en een groot deel van het werk, zoals natuurbeheer en landschapszorg, wordt nauwelijks financieel vergoed. Dat werk staat vaak wel als kosten op de balans, maar niet als opbrengst.

Maar wanneer een landbouwbedrijf niet alleen voedsel of in ons geval kruiden produceert, maar ook zorg draagt voor natuur, landschap en gemeenschap, ontstaat er een bredere vorm van rijkdom. Niet alles laat zich immers in cijfers uitdrukken.”

De volgende editie van de conferentie kijkt alweer vooruit. In 2027 staat het thema “Working with the Intelligence of Life” centraal: het idee dat het leven zelf misschien wel onze grootste leermeester is.

Nooit een artikel of aanbieding missen? Schrijf je in voor onze Stuifmail (als welkomstcadeautje ontvang je 10% korting op je bestelling).