Zo zet je onze (kruiden)thee

Zo zet je onze (kruiden)thee

Heb je net een zakje Thee & Kruid of een van onze kruidenmelanges opengemaakt? Welkom! In deel 1 vind je alles wat je nu nodig hebt: hoeveel, hoe heet en hoe lang. Heb je meer tijd en ben je benieuwd wat er in je kopje gebeurt? Lees dan verder in deel 2.

Deel 1: Snel aan de slag

Het overzicht

Soort

Per mok (250 ml)

Per liter

Water

Trektijd

Zwarte thee, Earl Grey, Zwart Woud en Chai

1 theelepel

4 theelepels

net van de kook (95–100 °C)

5–10 min

Groene thee en Jasmijn

1 theelepel

4 theelepels

70–80 °C

3–5 min

Groene Weide en Rozengroen

1–2 theelepels

4–8 theelepels

75–80 °C

4–8 min

Rooibos

1 theelepel

4 theelepels

kokend

5–10 min

Rode Aarde

1–2 theelepels

4–8 theelepels

kokend

5–10 min

Kruiden

2 gram (± 2 volle theelepels)

8–10 gram (± 4 eetlepels)

van de kook (± 90 °C)

5-10 min, zaden en wortels langer eerder min 10

Voor een klein kopje (125 ml) neem je de helft. Chai wordt vaak gezet als chai latte: de bereiding vind je op de productpagina.

Een theelepel losse thee weegt ongeveer 2 gram. Bij kruiden verschilt dat per kruid: luchtige goudsbloem of citroenmelisse neemt meer ruimte in dan venkelzaad. Ook is de gewenste sterkte natuurlijk persoonlijk. Dus experimenteer en neem eens wat meer of wat minder.

Zo zet je het

1.        Kook vers water. Voor groene thee laat je het daarna 3 tot 5 minuten staan of je voegt een flinke scheut koud water toe. In de pot koelt het ook nog wat af.

2.       Meet af. Doe de thee of kruiden in een theepotfilter, filterzakje of thee-ei en giet het water erop.

3.       Dek af en laat trekken. Zo blijven de geurige stoffen in je kopje. Houd de trektijd uit de tabel aan.

4.      Haal eruit en proef. Te slap? Neem de volgende keer wat meer. Te wrang? Laat korter trekken.

Wat heb je nodig?

Losse thee en kruiden hebben ruimte nodig om open te gaan. Een theepot met een ruime zeef werkt het best, net als een papieren filterzakje dat je zelf vult. Een thee-ei kan ook, maar vul het hooguit voor de helft: het blad zwelt op. Belangrijk is dat je de thee of kruiden na de trektijd eruit kunt halen. Blijven ze erin liggen, dan wordt je thee steeds sterker en soms ook steeds wranger.

Koud en overnacht

Thee en kruiden kun je ook langzaam laten trekken. Zo krijgen ze alle tijd om hun smaak en inhoudsstoffen aan het water te geven. Bij een koude maceratie laat je ze een nacht in koud water in de koelkast staan. Dat geeft een zachte, ronde smaak. Je kunt de kruiden ook opgieten met heet water en ze daarna een paar uur afgedekt laten trekken. Zet je thee daarna in de koelkast.

IJsthee

Voor ijsthee zet je thee of kruiden zoals je gewend bent, maar iets sterker: neem anderhalf keer de hoeveelheid. Wil je hem zoeten? Roer er dan honing door als de thee lauw is. Zo lost de honing nog goed op en blijven de smaak en eigenschappen van de honing behouden. Laat de thee verder afkoelen en zet hem minstens twee uur in de koelkast. Schenk uit over ijs, eventueel met een schijfje citroen of een takje munt. Drink je ijsthee binnen twee dagen op.

Heerlijk als ijsthee zijn onze kruidenmengsels IJsthee en uit Thee & Kruid: Groene thee, Jasmijn, Groene Weide, Rozengroen, Zwart Woud en Earl Grey.

Deel 2: Voor wie meer wil weten

Thee, kruidenthee, infusie of maceratie?

Echte thee komt altijd van één plant: de theestruik, Camellia sinensis. Zwarte en groene thee komen allebei van die plant. Het verschil zit in de verwerking. Al het andere dat je opgiet, zoals kamille, munt of rooibos, noem je een kruidenthee of kruideninfusie.

Ook de manier van zetten heeft een naam. Bij een infusie giet je heet water op bladeren of bloemen en laat je ze trekken: de gewone manier van thee zetten. Bij een afkooksel kook je harde delen zoals wortels, schors of zaden een tijdje mee, omdat heet water er anders moeilijk in doordringt. Bij een maceratie laat je kruiden in koud water trekken, meestal een paar uur of een nacht.

Wat er gebeurt terwijl je thee trekt

Heet water lost de stoffen uit het blad op, maar niet alles komt tegelijk vrij. De belangrijkste inhoudsstoffen:

•        Etherische oliën geven de geur, bijvoorbeeld van munt, kamille of venkel. Ze komen als eerste vrij, maar zijn vluchtig en verdampen met de stoom. Daarom dek je je kop of pot af.

•        Cafeïne komt bij echte thee al in de eerste minuten vrij.

•        Looistoffen (tannines) geven het droge, wrange gevoel in je mond. Ze komen langzamer vrij: hoe langer je laat trekken, hoe steviger en wranger je thee.

•        Bitterstoffen zitten onder meer in duizendblad en paardenbloem. Van oudsher worden ze gebruikt om de spijsvertering op gang te helpen. Daarom drink je bittere kruiden traditioneel rond de maaltijd.

•        Slijmstoffen zitten bijvoorbeeld in heemst, toorts en lindebloesem. Ze maken een thee zacht en rond en worden van oudsher gebruikt om slijmvliezen te verzachten, zoals bij een kriebelende keel.

•        Flavonoïden en andere polyfenolen geven kleur en een deel van de smaak. In echte thee zijn dat onder meer catechines in groene thee en theaflavinen in zwarte thee.

Fijn of grof. Hoe kleiner de stukjes, hoe sneller de smaak vrijkomt. Daarom kleurt een theezakje met fijngesneden thee na even hengelen al donker. Grovere losse thee en kruiden hebben meer tijd nodig om open te gaan, maar geven een vollere smaak. Zaden, wortels en schors zijn het hardst en mogen het langst trekken.

Wat warmte doet. Warmte maakt stoffen vrij, maar niet alles kan tegen hitte. Vluchtige oliën verdampen sneller bij hoge temperatuur en vitamine C, bijvoorbeeld uit rozenbottel, breekt deels af. Water net van de kook en een deksel op je kop zijn een goede middenweg.

Thee, cafeïne en koffie

Theïne en cafeïne zijn hetzelfde molecuul. Dat toonde de Nederlandse scheikundige Gerardus Mulder al in 1838 aan. Volgens het Voedingscentrum zit er in een kopje (125 ml) zwarte thee gemiddeld zo'n 30 milligram cafeïne en in groene thee zo'n 20 milligram. Een kopje koffie bevat er ongeveer 60. Dat verklaart waarom veel mensen thee ervaren als een zachter alternatief voor koffie. Hoe langer je thee laat trekken, hoe meer cafeïne er in je kopje komt.

Rooibos en kruidenthee bevatten geen cafeïne. Daarmee zijn ze een fijne keuze voor later op de dag, al past niet elk kruid even goed bij de avond. Daarover lees je hieronder meer.

Welke (kruiden)thee wanneer?

Thee past bij elk moment van de dag, maar niet elke thee past bij elk moment.

•        In de ochtend: zwarte thee, groene thee of een fris kruidenmengsel voor een goede start van de dag.

•        In de middag: een lichtere thee zoals jasmijn, rooibos of een kruidige melange als opkikker.

•        In de avond: iets zonder cafeïne; rooibos of kruiden. Kamille en linde worden van oudsher in de avond gedronken om tot rust te komen. Kruiden die bekendstaan als vochtafdrijvend, zoals brandnetel en paardenbloem, drink je liever overdag. Dat geldt ook voor opwekkende kruiden zoals rozemarijn.

Ook het seizoen speelt mee: verwarmende specerijen in de winter, frisse kruiden in de zomer. In onze webshop kun je filteren op werking, seizoen en enkel of mengsel. Zo vind je snel wat bij jouw moment past.

Van plant tot kopje

Onze kruiden snijden we direct na de oogst. Daarna drogen we ze in een condensdroger. Die haalt actief het vocht uit de lucht, waardoor we op een lagere temperatuur kunnen drogen. Zo blijven de smaak en werking van de kruiden extra goed behouden.
Het verschil tussen zwarte en groene thee zit in wat er na het plukken gebeurt. Groene thee wordt direct verhit, door stomen of roosteren, zodat het blad niet oxideert en groen blijft. Zwarte thee laat men eerst verwelken, rollen en volledig oxideren. Zo krijgt hij zijn donkere kleur en volle smaak. Rooibos is een eigen plant uit Zuid-Afrika, waarvan de naaldachtige blaadjes ook oxideren en daardoor rood kleuren.

Volgens de Chinese legende ontdekte keizer Shen Nong thee al duizenden jaren geleden, toen er een paar blaadjes in zijn kokende water waaiden. Sindsdien is thee zetten in veel culturen een ritueel geworden, van de Japanse theeceremonie tot de theetafel thuis: een moment van aandacht voor het water, het blad en jezelf.

Puur en biologisch

Een deel van onze kruiden telen we zelf in Drenthe. Specerijen zoals kaneel en kruiden waarvan we meer nodig hebben dan we zelf kunnen telen, kopen we biologisch in, onder meer in Europa. Onze thee komt van biologische plantages in Azië. Dat maakt verschil: onderzoek van een Duits overheidslaboratorium liet onlangs zien dat gangbare thee veel vaker resten van bestrijdingsmiddelen bevat dan biologische thee.

Wat er níet in onze thee zit, vinden we belangrijk. Op veel etiketten, ook biologische, staat 'natuurlijk aroma'. Die smaak hoeft niet van het ingrediënt zelf te komen. Wij voegen geen aroma's toe: de geur van onze Earl Grey komt van etherische olie van bergamot, die van onze jasmijnthee van echte jasmijnbloesem.

Hoeveel thee is gezond?

De Gezondheidsraad adviseert dagelijks drie koppen groene of zwarte thee. Dat is berekend naast een paar koppen koffie. Voor kruidenthee geldt dat advies niet: die drink je gewoon met plezier. Wissel af tussen verschillende kruiden.

Bij een paar kruiden is matigheid verstandig. Zoethout kan bij veel gebruik de bloeddruk verhogen. Cassiakaneel bevat veel cumarine, waarvan je niet te veel wilt binnenkrijgen. Ceylonkaneel bevat daar maar weinig van. In onze Chai en Rode Aarde gebruiken we ceylonkaneel. Ben je zwanger, geef je borstvoeding of gebruik je medicijnen? Overleg bij twijfel met je arts of verloskundige, want niet elk kruid past in die periode. Lees meer in onze Disclaimer.

Tot slot

Nu weet je hoe je het meeste uit je thee en kruiden haalt. Het belangrijkste ingrediënt blijft je eigen smaak: proef, probeer en vind jouw manier. Benieuwd naar meer? Ontdek alle tien de theeën van Thee & Kruid en onze theekruiden in de webshop.